Geneuzel

De wereld wordt geteisterd door natuurrampen, iets waar je je best wel een beetje zorgen over mag maken, maar ‘gelukkig’ bestaan er nog mensen die zich liever druk maken over futiliteiten. Zoals woordgebruik of de uitspraak van bepaalde woorden. Het moge duidelijk zijn dat ik mij daar minder druk om maak, ik vind verkeerd taalgebruik erger. Ik begin spontaan te huiveren als iemand ‘als mij’ zegt, terwijl er ‘dan ik’ wordt bedoeld. Maar goed, even terug naar de futiliteiten. Het zal mij werkelijk een zorg zijn hoe de woorden auto en zeven worden uitgesproken. Zelf ben ik daar heel flexibel in, ik gebruik in beide gevallen alle gangbare varianten. Oftewel, auto/oto en zeven/zeuven. Het is maar net waar ik zin in heb of met wie ik in gesprek ben. Ik las onlangs een tweet van iemand die vond dat alleen Jort Kelder ‘zeuven’ mag zeggen, van andere mensen accepteert ze dat niet. Belachelijk, waarom Jort Kelder wel en de rest van de wereld niet? Ik citeer hier Onze Taal:  “De uitspraak ‘zeuven’ is ontstaan in dialecten – verspreid over het hele taalgebied, van Groningen en Noord-Holland tot Vlaanderen. Maar deze uitspraak is ook min of meer ingeburgerd geraakt in de standaardtaal, en dat heeft te maken met het (vroegere) telefoonverkeer. Bij het doorgeven van cijfers via de telefoon was met name in de begintijd van de telefonie het verschil tussen zeven en negen niet altijd duidelijk; ter onderscheiding ging men zeven daarom uitspreken als ‘zeuven’. Ook voor bijvoorbeeld juni en juli werd een onderscheid bedacht, dat ook nu nog wel wordt gehanteerd: ‘juno’ versus ‘julij’.”
Ha! En  ‘auto’ mag je gewoon als ‘oto’ uitspreken, wat zo’n azijnzeiker er ook maar van mag vinden.

Ander dingetje. Het gezeik of het ‘friet’ of ‘patat’ moet zijn. De ene keer heb ik zin in friet, de andere keer in patat en dat heeft niets te maken of ik nu voor een frietkot of in een cafetaria sta. Trouwens, er zijn in Nederland veel cafetaria’s die ‘Friet van Piet’ heten. Ben er nog nooit eentje tegengekomen die ‘Patat van Fat’ heet. En je gaat je cafetaria natuurlijk niet ‘Zat van Patat’ noemen. Hoe dan ook, friet en patat is gewoon hetzelfde. Bord/puntzak/milieuverontreinigend plastic bakje met patatfrietjes leeg eten en ophouden met zeuren. En neem er een kroket bij. Of is het croquette?

Moerstaal

teckel

©comik.nl

Tijdens een presentatie merkte iemand op: ’Moet dat nu, al die Engelse termen? Daar hebben we toch ook wel een leuk Nederlands woord voor?’  Nu zit onze taal vol met leenwoorden. Woorden uit een andere taal die al zo ingeburgerd zijn, dat we ze als Nederlandse woorden beschouwen. Bijvoorbeeld: Ik zit überhaupt (Duits) vaak achter mijn bureau (Frans) naar mijn computer (Engels) te koekeloeren (herkomst onduidelijk). Ik geef toe dat ik in mijn mondelinge communicatie en communicatie via sociale media ook vaak Engelse woorden en uitspraken gebruik, zoals: bye dear, why, see you later, whatever, fuck, sweetie en damn. Als ik een zakelijke brief moet schrijven, probeer ik juist al die ‘buitenlandse’ woorden te vermijden. Fuck en damn zou ik dan sowieso niet gebruiken, die woorden reserveer ik voor de leukerds die ik ken. Sorry jongens en meisjes. Sorry is trouwens ook Engels, eigenlijk moet ik zeggen dat het me spijt. Zo zie je, het is helemaal niet zo gemakkelijk om het Engels te vermijden in de communicatie.

Maar het loopt wel de spuigaten uit met die Engelse woorden, als je er tenminste goed op let. Je hoort het in gesprekken op straat, op tv en radio en je leest het in kranten en tijdschriften. Vaak in een rare combinatie met het Nederlands. Een opsomming van teksten die ik de afgelopen weken heb gelezen of gehoord:

  • Alles over jou en de pets. Pets is geen Gronings voor petten, maar hier wordt het Engelse woord voor huisdieren gebruikt. Wat is er mis met het woord huisdieren?
  • Hoe ben je van plan dat te spreaden? Van to spread, verspreiden dus.
  • Over de highs en lows in zijn leven. Over de hoogte- en dieptepunten.
  • Behind the scenes van de voorstelling. Achter de schermen, dat snappen we allemaal ook wel. Toch?
  • Simple food. Simpel voedsel. Oftewel voeding zonder toeters en bellen.
    Feel good food, voedsel waarbij je je goed voelt. Hoewel men hiermee geen patat, bitterballen en chips bedoelt, maar eerder selderijstengels en goji bessen. Van dat gezonde gedoe dus. Je bent verplicht je bij dat spul goed te voelen, hoewel je liever een bittergarnituur naar binnen werkt.
  • Ik heb echt een addict voor chocola. Je bent verslaafd aan chocola. Is niet erg, beter dan aan de drugs of de drank.
  • Kids! Vind ik persoonlijk een misselijkmakend woord. Kin-de-ren heten die krengen.
  • Carry on en leef! Wat is dit nu voor een belachelijke zin. Ga door en leef volstaat ook.
  • Meet & greet. Mijn persoonlijke favoriet, die ik graag in het Nederlands uitspreek. Om het extra belachelijk te maken. Maar ik snap het wel, ontmoet & groet klinkt erg duf.
  • Drizzle er een beetje olijfolie overheen. Je mag de olijfolie ook sprenkelen, heeft hetzelfde effect.
  • Roadtrip. Vind ik zelf wel een mooi woord, het klinkt in ieder geval beter dan rondrit. Rondrit is zo oubollig, bij roadtrip heb je tenminste nog het idee dat je iets spannends gaat meemaken. In je regenpak op de fiets, ergens in de provincie.

Etcetera, enzovoort. De oplettende lezer zal ongetwijfeld in mijn Nederlandse teksten ook de nodige leenwoorden hebben ontdekt. Laat duidelijk zijn: taal leeft en voordat je het weet, is het Nederlands weer de nodige woorden rijker. Tabee!

Jeukwoorden

Vrijdagmiddag komt een lieve oud-collega langs om even bij te bomen en natuurlijk om een drankje te doen. Ik verwacht lonkende blikken naar de whisky-voorraad. Bij zijn afscheid, zo’n anderhalf jaar geleden, heb ik van hem de bullshit-bingokaart geërfd. Een door hem met zorg bijgehouden overzicht van allerlei management-jeukwoorden. En H. heeft nogal wat van die woorden verzameld, woorden waar hij ofwel met verbijstering ofwel met een schaterlach op reageert. Favorieten zijn gremia, commitment, linking pin, profileren en quick win. Dat laatste wordt ook wel laaghangend fruit genoemd, ook zo’n gruwel-uitdrukking. Dat geldt eveneens voor kruisbestuiving, dat levert bij mij altijd heel andere associaties op. Ooit werd ik door een collega gecomplimenteerd met mijn helikopter view, waar een ander heel ad rem op reageerde met ‘dus Marita, jij bent een wentelteefje’. Wat bij mijn gesprekspartner een niet-begrijpende blik opleverde en bij mij de slappe lach. I’m forever French toast.
Managen%20op%20zijn%20GroningsPersoonlijk heb ik al jaren een hekel aan het woord enthousiasmeren, dat heeft ook heel lang in mijn functieomschrijving gestaan. Niet omdat ik niet in staat ben om mensen enthousiast voor dingen te krijgen, maar gewoon omdat het bij mij het beeld van een cheerleader oproept. Met pom pom’s en al. We hebben een J, we hebben een E, we hebben een U, we hebben een K, JEUK! Het afgelopen jaar is mijn jeukwoordenlijst uitgebreid met governance, dat te pas en te onpas wordt gebruikt. Kortom, ik heb mij voorgenomen om vanaf nu de bullshit-bingokaart van H. verder bij te houden. Input welkom. Ik zal als casemanager proactief reageren, daar waar nodig feedback geven en zorgen dat eventuele bottlenecks worden uitgekristalliseerd. Zodoende wordt een win-win situatie gecreëerd en hoeven we niet, heel LEAN, met een leercirkel aan de gang. Blablabla.